Wat zijn serious games en business games?

Serious gaming klinkt wellicht als een nieuw fenomeen maar niets is minder waar. Al meer dan vijftig jaar worden serious games ingezet in onder andere het bedrijfsleven en het hoger onderwijs. Maar wat is een serious game, wat kun je ermee en wat levert het op? En wat is een business game?

Serious gaming

Een serious game is een spel met een ander primair doel dan puur vermaak. Ze worden veelal ingezet als trainingsinstrument, maar bijvoorbeeld ook voor marketing- of advertentiedoeleinden. De inzetbaarheid lijkt oneindig en enkel begrensd door de creativiteit van ontwikkelaars. Van onderwijs tot wetenschappelijk onderzoek en van commerciële multinationals tot klein MKB: serious games hebben hun intrede gedaan.

Een bedrijfskundig voorbeeld – de Beer Game

Serious gaming is geen nieuw fenomeen. De eerste games deden hun intrede in de jaren ‘60 van de vorige eeuw. Het bekendste bedrijfskundige voorbeeld uit deze tijd is waarschijnlijk de Beer Game, ontwikkeld door de MIT Sloan School of Management. De Beer Game is een simulatie van een supply chain bestaande uit slechts één artikel – kratten bier. Iedere (groep) deelnemer(s) belichaamt één van de ketenpartners uit de supply chain: fabriek, groothandel, distributeur of retailer. Het doel is om als keten volledig te voorzien in de fluctuerende klantvraag en gelijktijdig de ketenkosten tot een minimum te beperken door voorraden en back-orders te minimaliseren. Het venijn zit hem erin dat klantorders upstream en leveringen downstream door de keten stromen, wat het voorspellen van het aantal te produceren producten bemoeilijkt. Hierdoor ontstaat het zogenoemde ‘bullwhip effect’ (ook wel zweepslageffect); het in korte tijd omslaan van voorraadtekorten in voorraadoverschotten, en vice versa.

Door middel van het inzetten van de Beer Game trachtte men niet enkel dit effect te demonstreren maar de deelnemers ook te leren hoe het ‘bullwhip effect’ te minimaliseren. Een waardevolle les, aangezien geschat wordt dat consequenties van het ‘bullwhip effect’ een invloed kunnen hebben ter grootte van 30% van de winst voor een productiebedrijf (Lee e.a., 1997).

De Beer Game deed al snel zijn intrede in het bedrijfsleven en gerelateerde opleidingen. Het leerrendement van deze simulatie bleek namelijk hoger te liggen dan die van de traditionele onderwijsmethoden. Zeker als meerdere supply chains het tegen elkaar opnemen binnen de game. De wil om te winnen zit in de mens geworteld en stimuleert goede prestaties.

Leerrendement

Het feit dat leereffect van de Beer Game zo hoog is, is niet verwonderlijk als men beschouwt dat de mens haar hele leven voornamelijk leert op basis van ervaringen (Boud e.a., 1993). Daar waar traditionele onderwijsvormen zich beroepen op het overdragen van kennis door de leerling te laten lezen en luisteren, ligt de basis van serious gaming in simuleren, ervaren en doen. En dat heeft zijn effect.

Tal van wetenschappelijk onderzoek heeft uitgewezen dat kennisoverdracht in de traditionele vorm een beperkt leereffect heeft. Het luisteren naar een presentatie of het lezen van veel tekst met als doel deze kennis eigen te maken, wordt door leerlingen niet alleen saai gevonden maar bereikt bovenal niet het gewenste effect. Dat heeft meerdere redenen. Enerzijds blijken mensen slecht in staat deze informatie (voor langere tijd) op te slaan. Kennis die op deze manier wordt gecommuniceerd, blijkt vluchtig. Door middel van de principes van gamification (het aanwenden van spelprincipes en speeltechnieken om menselijk gedrag op een positieve wijze te sturen) kan dit rendement aanzienlijk verhoogd worden. Anderzijds laten veel leerdoelen – zeker daar waar het vaardigheden of gedrag betreft – zich moeilijk overdragen via tekst of spraak. Probeer iemand maar eens te leren fietsen enkel op basis van tekst en spraak. Een vrijwel onmogelijke opgave.

Leerrendement

Leerrendement

Business games

Een business game is een specifiek type serious game. Een business game speelt zich af in een gesimuleerde business omgeving waarbij deelnemers gelijktijdig leerling en actor zijn. Dit type games richt zich op het aanleren van vaardigheden (hard en/of zacht) en/of het evalueren van de prestaties van deelnemers (kwantitatief en/of kwalitatief). En in het bijzonder vaardigheden en prestaties die cruciaal zijn voor het goed functioneren in een organisatorische omgeving.

Zulke vaardigheden, waaronder onder andere leiderschaps- en samenwerkingsprincipes, laten zich – net als fietsen – moeilijk overdragen via verbale uitleg. En prestaties van deelnemers kunnen beter en eerlijker worden beoordeeld tijdens een game dan tijdens een sollicitatiegesprek.

Een business game is bij uitstek het ideale middel om deelnemers natuurlijk hun gedrag te laten vertonen, ze daar zelf op te laten reflecteren en te laten verbeteren. In een veilige, relevante en herkenbare omgeving. Ervaringsleer pur sang, dus een hoog leerrendement!

Referenties

Lee, Hau L., Padamabhan, V., Whang; Seungjin (1997). The Bullwhip Effect in Supply Chains. MIT Sloan Management Review 38 (3): 93-102.

Boud, D., Cohen, R., Walker, D.; Buckingham (1993): Using Experience for Learning. SRHE and Open University Press.